1 ส.ค. 2553

Visualization ...


การเรียนเรื่องการหาพื้นที่ ผมให้นักเรียนหาพื้นที่รูปสี่เหลี่ยมคางหมู..
 ในแนวทางการสอนวิชาคณิตศาสตร์เราจะไม่มุ้งเน้นสอนให้ผู้เรียนท่องจำสูตรในการหาพื้นที่ของรูปสี่เหลี่ยมคางหมู  แต่เราจะให้อิสระในวิธีการคิดของผู้เรียนวิธีการใดก็ได้ที่จะได้มาซึ่งคำตอบ..
ซึ่งในเรื่องดังกล่าวนักเรียนมีวิธีการคิดที่หลากหลายวิธี นักเรียนบางคนหาพื้นที่ของรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัสก่อน และหาพื้นที่ของรูปสามเหลี่ยมมุมฉาก แล้วก็นำพื้นที่ที่หาได้มารวมกันเป็นพื้นที่ของสี่เหลี่ยมคางหมู หรือนักเรียนบางคนอาจจะหาพื้นที่ของสี่เหลี่ยมผืนผ้าก่อน แล้วจึงนำพื้นที่ไปลบออกด้วยพื้นที่ของสามเหลี่ยม..
จะเห็นว่าการที่สอนโดยที่ไม่มุ้งเน้นให้ผู้เรียนท่องสูตร นักเรียนจะมีวิธีการที่นำมาซึ่งคำตอบหลากหลายวิธีมากกว่า เป็นการแก้ปัญหาที่หลากหลายรูปแบบ เราเรียกทักษะใหม่ดังกล่าวว่า ทักษะการมองเห็นภาพ(Visualization)

20 ก.ค. 2553

เรียนคณิตฯ ถ้ายังไม่เข้าใจอย่าปล่อยเลยตามเลย ...


ทุกครั้งในชั่วโมงสอนคณิตศาสตร์ผมมักจะย่ำเสมอกับนักเรียนว่า “มีพี่ๆ คนไหนสงสัยในเรื่องที่เรากำลังเรียนอยู่ไหมครับ? ถ้ามีข้อสงสัยจะถามครูให้ยกมือนะครับ” ทุกครั้งผมจะเตือนนักเรียนเสมอว่า “ถ้านักเรียนยังสงสัยในเรื่องที่ครูสอนอยู่ อย่าปล่อยให้เลยตามเลยนะครับ เพราะทุกเรื่องในคณิตศาสตร์มักจะสัมพันธ์เชื่อมโยงกันทุกเรื่อง” หากยังสงสัยให้รีบสอบถามคุณครูและถามจนกว่าจะเข้าใจจึงให้ผ่าน..

ถ้าไม่ถามในสิ่งที่สงสัยแล้วปล่อยให้ผ่านเลย นักเรียนคนนั้นอาจจะกลายเป็นนักเรียนที่สะสมความไม่เข้าใจในเรื่องที่เรียนมา จะสะสมไปทีละน้อย ทีละน้อย จนกลายเป็นดินพอกหางหมู อาจจะทำให้นักเรียนคนนั้นอึดอัดในการเรียนคณิตศาสตร์ในทุกครั้งต่อจากนั้นและไม่สนใจที่จะเรียน จนเรียนไม่รู้เรื่อง..
สมมติว่า..มีนักเรียนคนหนึ่งชื่อว่า เด็กชายโบ้ เกิดข้อสงสัยในเรื่องการหารยาวอยากถามครูว่า“การหารยาวทำไมต้องหารจากข้างหน้ามาข้างหลังด้วยครับ?” และถ้าสมมติว่าเด็กชายโบ้ไม่ถามคุณครูในชั่วโมงเรียนวันนั้นแล้วปล่อยให้เลยผ่านไป โดยที่เด็กชายโบ้คิดว่า “ช่างมันเถอะ! เพื่อนๆ คนอื่นๆ เขาก็หารกันอย่างนี้ เดี๋ยวคุณครูหาว่าเราโง่อีก!!” ในอนาคตต่อไปถ้าเด็กชายโบ้เจอกับการหารที่ยาวเหยียดและยากขึ้นทุกทีๆ แต่เด็กชายโบ้ไม่เข้าใจหลักการพร้อมเหตุผลที่ใช้ในการอธิบายข้อสงสัยนี้ เด็กชายโบ้ก็จะทำๆ ไปให้ได้มาซึ่งคำตอบ แต่ไม่เข้าใจในการอธิบายว่าทำไมจึงหารเช่นนี้..
เมื่อนักเรียนสงสัยหรือมีคำถามที่อยากถามครูในห้องเรียน นักเรียนควรกล้าที่จะซักถามคุณครูจนกว่าจะเข้าใจและหมดคำถามในเรื่องนั้นๆ นักเรียนไม่ควรอายจนทำให้ไม่กล้าที่จะถามหรือว่าแกล้งทำเหมือนรู้เพื่อเอาใจครูผู้สอน แล้วปล่อยให้ความสงสัยนั้นผ่านไปเลยตามเลย...

14 ก.ค. 2553

แม่สูตรคูณ ...


เคยมีผู้ปกครองนักเรียนหรือคุณครูบางท่านถามผมบ่อยครั้งเกี่ยวกับการให้เด็กนักเรียนฝึกท่องจำแม่สูตรคูณให้ได้ หลายครั้งผมก็เคยอธิบายในแนวทางการสอนคณิตศาสตร์ที่โรงเรียนฯ แห่งนี้แนวทางกลุ่มสาระคณิตศาสตร์เราไม่อยากสอนให้เด็กนักเรียนเราเรียนแบบท่องจำ เรามีเป้าหมายมุ้งเน้นการสอนเพื่อความเข้าใจมากกว่า..
      นักเรียนบางบางคนท่องแม่สูตรคูณได้คล่องแคล่วทุกแม่ ท่องได้จากแม่ 2 ถึง แม่ 25 อย่างแม่นยำทุกครั้งที่ผมถาม แต่บางครั้งผมถามการคูณแบบยังไม่ได้ตั้งตัว เช่น  12X 13 มีค่าเท่าไรครับ? นักเรียนคนนั้นอาจจะต้องเริ่มจาก..
12X 1 = 12
12X 2 = 24
.
.
.
12X13 = 156
กว่าจะถึงที่มาของคำตอบ ต้องได้เริ่มนับ 1 ใหม่อีกครั้ง แต่ถ้าเป็นกรณีที่นักเรียนเข้าใจแล้ว นักเรียนอาจจะเชื่อมโยงกันความรู้พื้นฐานที่เตรียมมา รู้ค่าตำแหน่งของแต่ละจำนวนจากสื่อจริงที่เคยปฏิบัติมา เช่น จิ๋ว แท่งสิบ แผ่นร้อย เป็นต้น เมื่อนักเรียนเห็นภาพของจำนวน+สื่อ ในสมอง(Visualizations) นักเรียนจะเข้าใจและสามารถอธิบายที่มาของคำตอบได้ อาจจะโดยไม่ต้องท่องแม่สูตรคูณเลย..
     มีนักคณิตศาสตร์ระดับโลก เอิร์นส คุมเมอร์(Ernst Kummer) เขาเป็นนักพีชคณิตชาวเยอรมันผู้มีผลงานเป็นที่รู้จักในการพิสูจน์ทฤษฎีบทสุดท้ายของแฟร์มาต์ก่อนช่วงยุคใหม่ เขาไม่เก่งวิชาคณิตศาสตร์ด้านการคำนวณเลยและเขามักจะขอให้นักเรียนศึกษาช่วยคิดเลขให้เสมอเกือบทุกครั้ง..
 มีอยู่ครั้งหนึ่งที่เขาต้องหาค่า 9 X 7 ว่ามีค่าเท่าไร??
“อืม..เก้าคูณเจ็ดเป็น...เก้าคูณ..เจ็ด..เป็น...” ศ.คุมเมอร์ครุ่นคิดปัญหานี้
“61 ครับ” นักศึกษาคนหนึ่งแนะให้และศ.คุมเมอร์ก็เขียนลงบนกระดานดำ
“ไม่ครับ ศาสตราจารย์!! มันต้องเป็น 67 ครับ” นักศึกษาอีกคนเอ่ยขึ้น
“ใจเย็นๆ หนุ่มๆ มันเป็นทั้งสองอย่างไม่ได้หรอก มันต้องเป็นคำตอบใดคำตอบหนึ่งนี่แหละ” ศ.คุมเมอร์กล่าว..
การที่นักเรียนท่องสูตรคูณได้อาจจะไม่เป็นเรื่องสำคัญเท่ากับความเข้าใจที่แท้จริง ศ.คุมเมอร์ เป็นอัจฉริยะด้านคณิตศาสตร์ ซึ่งเป็นวิชาที่มีความเกี่ยวข้องกับแม่สูตรคูณมากที่สุดในโลก แต่เขาไม่เข้าใจเลยว่าค่าในชุดสูตรคูณนั้นคืออะไร?? ศ.คุมเมอร์ก็ยังคงเป็นนักคณิตศาสตร์บุคคลสำคัญของโลกได้..
เราอาจจะยึดติดกับการสอนในรูปแบบเดิมๆ ตามแนวหลักสูตรเดิมๆ หลักสูตรที่สร้างคนเช่นเดิมๆ มาทุกปี ซึ่งใน 10 กว่าปีหลักสูตรจึงจะมีการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่เกิดขึ้นทีหนึ่ง ในแต่ละครั้งที่เปลี่ยนแปลงก็ยังคงสร้างรูปแบบเดิมๆ มาใช้อีกเช่นเดิม..
ในอนาคตที่เราที่ผู้คนไม่มีทางจะจินตนาการออก เพราะเกิดการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วบนโลกด้วยอัตราเร่ง และจะไม่มีความหมายอะไรเลย ถ้าเราสร้างคนที่ยึดติดกรอบเดิมๆ ผู้ที่ชนะคือคนที่เรียนรู้เก่ง แต่ไม่นำพาความรู้ไปประยุกต์ให้เกิดประโยชน์สูงสุดแก่มวลมนุษยชาติเราเท่าที่ควรแก่ความรู้ ถ้าคนเก่งคนนั้นใช้ความรู้ในแนวทางที่ผิดกรอบและใช้ความเก่งในทางที่ผิดก็ยิ่งน่าละอายกว่าคนที่มีความรู้น้อยแต่เข้าสร้างคุณค่ามากมายทิ้งเอาไว้แก่โลกด้วยความสุจริตใจ...

12 ก.ค. 2553

นาฬิกาทรายชีวิต


การเรียนรู้ของนักเรียนและครูผู้สอนต่างคนต่างเรียนรู้ซึ่งกันและกัน นักเรียนมาถึงโรงเรียนทุกวันก็เห็นการกระทำของครูว่าคุณครูแต่ละคนปฏิบัติตนเช่นไร ที่พร้อมจะให้นักเรียนเรียนรู้  และครูมาถึงโรงเรียนพอพบเจอนักเรียนแต่ล่ะคนก็พร้อมจะเรียนรู้พฤติกรรมของนักเรียน ซึ่งต่างคนมาต่างครอบครัว แตกต่างการเรียนรู้..
เด็กนักเรียนบางคนมาจากบ้านที่ฐานะร่ำรวยครอบครัวสอนว่า.. เงินทองเป็นของนอกกาย ถ้ามีเงินมาให้รีบใช้เท่าที่เราอยากได้นะลูก” ท่านคงเดาออกนะครับว่า นักเรียนคนนั้นจะเห็นคุณค่าของเงินเป็นเช่นไร แต่เด็กนักเรียนบางคนมาจากครอบครัวฐานะค่อนข้างยากจนครอบครัวสอนว่า.. “เงินทองกว่าเราจะหามาได้มันชังยากเย็นแสนเข็ญ เราต้องรู้จักอดออม  ควรใช้เงินในคร่าที่จำเป็นเท่านั้นนะลูก” นักเรียนคนดังกล่าวจะเรียนรู้คุณค่าของเงิน เห็นคุณค่าของเงินทุกบาทเมื่อนำออกไปใช้จ่าย..
 การเรียนรู้ของเด็กกับผู้ใหญ่ในช่วงระยะเวลาอันแสนสั้นของมนุษย์เรานี้เอง ชีวิตเด็กน้อยกับชีวิตผู้ใหญ่ก็เปรียบดังเช่น นาฬิกาทราย ..
หากเราเปรียบช่วงชีวิตหนึ่งคือ เม็ดทรายในนาฬิกาทราย ทรายด้านบนเป็นของคุณพ่อ คุณแม่ และคุณครู ทรายด้านล่างเป็นทรายของลูกๆ นักเรียน ขณะที่อายุเราเพิ่มขึ้น เม็ดทรายด้านล่างก็เพิ่มขึ้นตาม แต่ถ้าเม็ดทรายด้านบนกลับลดน้อยลงเรื่อยๆ อายุเราจะเพิ่มขึ้น แต่คุณแม่ คุณพ่อ และคุณครู กลับมีอายุน้อยลงเรื่อยๆ...