28 ต.ค. 2553

จัดดอกไม้ในใจคุณ พัฒนาจากจิตวิญญาณ









นพ.วิวัฒน์ชัย นามวิชัยศิริกุล ผู้ได้รับรางวัลอารี - สมสวาท 2552

รพ.ประทาย จ.นครราชสีมา

ผมเห็นเจ้าหน้าที่ของเราตั้งใจทำงาน เขาทำให้คนไข้ดีขึ้นแต่เขาทุกข์ลงเรื่อยๆ ในเมื่อเราทำงานเราไม่มีความสุขหล่ะ คนไข้ก็ดี แต่เจ้าหน้าที่เราก็ยังมีความเครียดมีความทุกข์ ดังนั้นผมจึงให้ความสำคัญทำงานคุณต้องสุขจากภายในด้วย คุณต้องสามารถเก็บกี่ยวความสุขจากสิ่งที่คุณทำได้แล้วมาพัฒนาเยียวยาความทุกข์ข้างในของเราได้ จะทำได้ก็ต้องขึ้นอยู่กับเรามีพื้นที่มีเวทีให้เขาได้แลกเปลี่ยนเรียนรู้กันไหม บางครั้งคนทำดีแต่ไม่ได้ไปเล่าให้ใครฟังก็อาจจะไม่มีใครรู้ ไม่มีใครชื่นชม กำลังใจก็หายไป

การพัฒนาทางจิตวิญญาณ ถ้าทุกคนเริ่มต้นจากการมีสติ ทำงานอย่างมีสติ อยู่กับปัจจุบันอย่างดีที่สุด เก็บเกี่ยวสิ่งดีๆ ระหว่างทางการทำงานที่เราทำไป เมื่อระดับบุคคลมีความสุขมากขึ้น มีสติมากขึ้น องค์กรก็จะมีสติมากขึ้น ก็จะเป็นองค์กรในการตื่นรู้แทนที่จะมาขัดแย้งกัน ฟังกันไม่ชัดเจน ขาดสติ

พัฒนาจิตวิญญาณจากการทำงาน





















วิเชียร ไชยบัง

ผู้อำนวยการโรงเรียนลำปลายมาศพัฒนา (โรงเรียนนอกกะลา)

จิตวิญญาณของความเป็นมนุษย์ในความหมายของผมนั้นหมายถึงคนที่มีเป้าหมายที่ดีงามและเข้าใจว่าชีวิตคืออะไร เกิดมาเพื่ออะไร การมีเป้าหมายที่ดีงามก็จะไปสู่การทำงานเพื่อมุ่งไปสู่ความดีงามนั้น ทุกวันนี้ผู้คนค่อนข้างมีปัญหาการทำงานเรื่องด้านจิตวิญญาณ เพราะว่าสิ่งต่างๆ รุ่มเร้าเราเข้ามาเป็นปัจจัยบีบรัดเราทางด้านเศรษฐกิจสิ่งแวดล้อม สังคม ผู้คนก็จะเผชิญปัญหาที่รายล้อมอยู่วันต่อวัน เพราะฉะนั้นในการพัฒนาจิตวิญญาณผ่านการทำงานถ้าเขาเข้าใจ รู้วิธีเขาน่าจะมีโอกาสงอกงามทางด้านจิตวิญญาณได้ด้วยเช่นกัน
การแลกเปลี่ยนเรียนรู้ มีความหมายมากต่อการขับเคลื่อนของสังคม องค์ความรู้ที่มีอยู่ที่ใช้ได้จริงนั้นจะมีอยู่ในตัวบุคคลแต่ละคนซึ่งแตกต่างกัน การที่คนหนึ่งถ่ายทอดออกมาแล้วอีกคนหนึ่งรับฟังอย่างตั้งใจ ก็จะเกิดภาวะที่เรียกว่าการคิดใคร่ครวญไตร่ตรอง แล้วนำมาเชื่อมโยงกับสิ่งที่ตัวเองรู้ เราจะได้ความรู้ที่เกิดขึ้นจริงในขณะนั้นและใช้ได้จริง เพราะฉะนั้นกระบวนการแลกเปลี่ยนเรียนรู้จึงมีความหมายต่อการขับเคลื่อนมันเป็นปัจจุบันมันสด ไม่เหมือนความรู้ที่อยู่ในหนังสือ ความรู้ในตำรับตำราบางทีมันเก่ามันไม่ทันกับการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นในตอนนั้น ในการพัฒนาจิตวิญญาณผ่านการทำงานถ้าเขาเข้าใจ รู้วิธี เขาก็น่าจะมีโอกาสที่จะงอกงามทางด้านจิตวิญญาณได้ด้วยเช่นกัน และอีกอย่างทำให้งานกับคนกลมกลืนกันเป็นเรื่องราวชีวิตเดียวกันไม่ได้แยกว่าตอนนี้ฉันกำลังทำงาน ตอนนี้ฉันกำลังมีชีวิตจริง คนก็กลายเป็นว่าตอนทำงานไม่ใช้ชีวิตจริง ตอนออกนอกงานจึงเป็นชีวิตจริง ก็จะแบ่งว่าตอนนี้ฉันทุกข์ ตอนนี้ฉันสุข แต่ถ้าสามารถกลมกลืนสองสิ่งเข้าด้วยกัน ทั้งหมดคือจังหวะของชีวิตและสามารถเก็บเกี่ยวความรู้สึกได้ตลอดเวลา

จัดดอกไม้ในใจคุณ พัฒนาจากจิตวิญญาณ


วิกฤตต่างๆ ที่รุมเร้าสังคมโลกอยู่ปัจจุบัน โดยเฉพาะกระแสบริโภคนิยม ที่นำพาภาวการณ์เร่งรีบให้กับชีวิตในทุกด้าน ท่ามกลางการแข่งขัน เพื่อไปให้ถึงจุดหมายซึ่งการได้มาทางฐานะและสังคม หน้าที่การงาน ตลอดการได้เป็นเจ้าของครอบครองวัตถุต่างๆ กำลังเป็นเสมือนภัยพิบัติแห่งความแห้งแล้ง ที่คุกคามหัวใจแห่งความเป็นมนุษย์ หลายคนจึงขาดโอกาสที่จะได้ชื่นชมความสุขจากความเรียบง่ายที่อยู่ใกล้ตัวเพียงแค่เอื้อม และมองข้ามการพัฒนาคุณค่าการใช้ชีวิต จากการทำงานทุกงานและการทำงานทุกระดับ และนั้นอาจเป็นเพียงเพราะว่าความแห้งแล้ง ได้เข้ามาครอบคลุมหัวใจของใครต่อใครหลายคน จึงบดบังความเอื้ออาทรที่พึงมี ให้แก่กันและกัน การมีเป้าหมายของชีวิตอาจนำพาจุดเปลี่ยนแห่งความคิดใหม่ๆ ซึ่งบันดาลคุณค่ามาสู่ชีวิตเปรียบเสมือนสายน้ำใสสะอาดบริสุทธิ์ซึ่งแฝงเร้นด้วยพลังที่สามารถชะล้างตะกอนขุ่นมัว มีอำนาจอัศจรรย์ยิ่งที่จะบันดาล ความงอกงามความงดงามให้เกิดขึ้นบนโลกใบนี้และในหัวใจของมนุษย์ และนับเป็นจุดเริ่มต้นของการพัฒนาจิตวิญญาณในระดับปัจเจกบุคคลที่นำพาความสุขที่แท้จริงมาสู่การดำเนินชีวิต และการทำงานที่สร้างคุณค่าให้แก่ทั้งตนเองและสังคม

27 ต.ค. 2553

ครูคณิตศาสตร์นอกกะลาตอบคำถามผู้ปกครอง...

      กลุ่มสาระวิชาคณิตศาสตร์พวกเราได้รวบรวมคำถามจากผู้ปกครองในการจัดกิจกรรมเสวนาคณิตศาสตร์นอกกะลาที่ผ่านมา โดยเป็นการสรุปคำตอบของครูชาญ ครูฝน และครูป้อม ขมวดให้กระชับเป็นคำตอบเดียว เพื่อให้เข้าใจง่ายแก่ผู้อ่าน ดังนี้ครับ..


- เมื่อผู้ปกครองสอนการบ้านให้ลูกที่บ้านแล้ว ก็กลัวว่าจะสอนคนละวิธีกับที่คุณครูสอนที่โรงเรียน จึงอยากให้คุณครูช่วยแนะวิธีสอนการบ้านลูกเมื่ออยู่บ้านด้วย?
* สิ่งที่แตกต่างในการสอนคณิตศาสตร์เพื่อความเข้าใจที่ทางโรงเรียนลำปลายมาศพัฒนา ทำกันอยู่ก็คือการสอนเพื่อปลูกฝังความคิดที่ถูกต้องทางคณิตศาสตร์อย่าง เข้าใจให้กับลูกของผู้ปกครองทุกท่าน ให้ผู้ปกครองสอนด้วยวิธีการของท่านเลย แต่อยากให้ผู้ปกครองอย่าผลีผลามที่จะบอกคำตอบลูกในการทำโจทย์ก็พอ ถ้าเด็กเข้าใจแล้วเขาจะมีวิธีเรียนรู้ที่หลากหลาย

- ถ้าหากอยู่บ้านสอนให้ลูกท่องแม่สูตรคูณจะได้หรือไม่?
* ถ้าเด็กมีพื้นฐานของความเข้าใจแล้ว การท่องแม่สูตรคูณควบคู่ไปด้วยจะทำให้เด็กคิดคำนวณเลขได้เร็วยิ่งขึ้น ท่องสูตรคูณได้จะเป็นประโยชน์อย่างยิ่ง

- ถ้านักเรียนที่เรียนคณิตศาสตร์ในรูปแบบที่ว่าสอนเพื่อความเข้าใจ แล้วไปเรียนที่โรงเรียนอื่นหรือในระดับที่เขาได้เรียนสูงขึ้นเขาจะปรับตัวได้หรือไม่?
* เราเชื่อว่าเมื่อเรามอบสิ่งที่ดีมีคุณค่าให้กับเขาไว้แล้ว เมื่อเขาไปอยู่ที่อื่น เจอรูปแบบการสอนในวิธีต่างๆ เด็กเราจะมีพื้นฐานในเรื่องของความเข้าใจและเรื่องการคิดอยู่แล้ว พวกเราเชื่อว่าเขาจะปรับตัวได้ตามช่วงวัยของเด็กแต่ละคนควบคู่ไปกับพัฒนาการของเขาไปด้วย

- นักเรียนที่เรียนคณิตศาสตร์ที่โรงเรียนลำปลายมาศพัฒนานี้ เมื่อไปเรียนพิเศษแล้วสอบได้คะแนนมาก คุณครูคิดว่ามีผลกับการสอนแนวนี้ไหม?
* แท้จริงแล้วแนวทางการสอนคณิตศาสตร์เพื่อความเข้าใจที่เราทำกันอยู่นี้ ก็สอดคล้องคล้ายคลึงกับการสอนของสถาบันกวดวิชาที่ส่วนใหญ่เน้นบอกความรู้โดยตรงให้กับผู้เรียน แต่ที่แตกต่างเราจะใช้คำถามที่แตกต่างให้เด็กได้คิดใคร่ครวญในคำตอบ เรามีขั้นตอนการนำเสนอก่อนมุ่งสู่คำตอบที่แตกต่างจากสถาบันกวดวิชา นักเรียนของของโรงเรียนลำปลายมาศพัฒนาไปเรียนพิเศษแล้วจะสอบได้คะแนนดีก็เป็นความน่าจะเป็นที่เหมาะสมที่เป็นไปได้ ก็เพราะว่าเด็กที่ไปเรียนพิเศษส่วนใหญ่จะเป็นเด็กค่อนข้างที่จะสนใจใส่ใจในการเรียนการสอน แถมยังได้เรียนเรื่องเดิมอีกซ้ำอีกเป็นรอบที่ 2 ทำให้เขาได้รับความรู้ ความเข้าใจในเรื่องนั้นเพิ่มอีกครั้ง ส่งผลให้เด็กสอบสอบได้คะแนนดี

- ทำไมบางทีที่สถาบันกวดวิชาเข้าสอนวิธีลัดให้กับนักเรียน แล้วนักเรียนไปสอบแล้วได้คะแนนเยอะด้วย ทำไมครูคณิตศาสตร์ไม่สอนวิธีลัดให้นักเรียน?
* แนวทางการสอนเพื่อความเข้าใจเราจะพยายามเลี่ยงการสอนโดยวิธีลัด เพราะวิธีลัดเป็นการสอนเพื่อต้องการหาเพียงคำตอบ อาจจะมีสูตรให้ท่องจำ ให้ทำตามวิธีการที่ครูเฉลยให้ดูอยู่ก่อนแล้วและเปลี่ยนตัวเลขให้นักเรียนแทน ค่าเพื่อหาคำตอบ ซึ่งแตกต่างกับการสอนคณิตศาสตร์ของลำปลายมาศพัฒนา ที่เราสอนเพื่อมุ่งเน้นความเข้าใจมากกว่า เราอาจจะใช้เวลาปลูกฝังความเข้าใจให้กับนักเรียนตามวุฒิภาวะของนักเรียน แต่ละช่วงวัย เราเชื่อว่าการที่เขาเข้าใจในพื้นฐานหลักของวิชาคณิตศาสตร์แล้วเขาจะสามารถ ประยุกต์สิ่งที่เรียนมาใช้ในการแก้ปัญหาการทำโจทย์ได้ในวิธีที่หลากหลาย โดยไม่ต้องท่องจำสูตรอะไรให้ยุ่งยากเลย เมื่อเด็กนักเรียนเกิดความเข้าใจอย่างลึกซึงแล้วเขาจะหาวิธีลัดที่มุ่งสู่ คำตอบง่ายที่สุดด้วยตัวเขาเอง

- ตอนนี้ลูกอยู่อนุบาล ทำไมคุณครูไม่สอนโดยใช้ลูกคิดให้นักเรียนใช้คิดเลข?
* ลูกคิดก็เปรียบเสมือนเครื่องคิดเลข เราอยากมุ่งเน้นให้เด็กได้ครุ่นคิดด้วยตัวเขาเองมากกว่าการที่เขาได้ลงมือ คิดเองเขาจะรู้ว่าวิธีการใดที่เขาสามารถทำมุ่งเน้นสู่คำตอบได้บ้าง ให้เขาได้ฝึกคิด ได้ลองผิดลองถูกจะเป็นประโยชน์กับผู้เรียนมากกว่าการนำลูกคิดเข้ามาช่วย

- เพราะอะไรทำไมคุณครูที่โรงเรียนลำปลายมาศพัฒนาจึงไม่ให้เครื่องหมายผิดกับนักเรียน? แล้วที่บ้านจะทำอย่างไร
* แนวทางการตรวจงานของโรงเรียนลำปลายมาศพัฒนาเราจะไม่ตรวจงานกากบาท(X) ให้กับผู้เรียน คุณครูทุกท่าน ทุกวิชาทำเหมือนกันหมด ถ้านักเรียนทำงานเสร็จแล้วคำตอบยังไม่ถูกต้องเท่าที่ควร คุณครูก็จะแนะนำหรือบอกว่าให้เขาลองนำไปคิดดูใหม่อีกครั้งหรือให้เพื่อนที่เขาเข้าใจช่วยอธิบายให้อีกทาง ถ้าลูกของผู้ปกครองทำโจทย์คณิตศาสตร์แล้วยังไม่ถูกต้อง คุณพ่อคุณแม่ก็ไม่ต้องบอกว่าผิด! เพียงบอกว่าให้เขาลองคิดดูใหม่อีกครั้งจะทำให้เขาเกิดภาวะการรู้ตัวว่าคำตอบของเขายังไม่ถูกต้องเท่าที่ควร เขาจะต้องหาวิธีอื่นที่ดีกว่า

- วิธีการสอนเพื่อความเข้าใจมีความแตกต่างอย่างไรบ้างกับการสอนคณิตศาสตร์ทั่วไป?
* เรามีรูปแบบการสอนตามพัฒนาการทางสมองของผู้เรียนทุกระดับชั้น ตรงนี้เราให้ความสำคัญมาก เราออกแบบการเรียนรู้เพื่อความเข้าใจ ตามพัฒนาการทางสมองของผู้เรียนอยู่ 3 ขั้น ดังนี้..
1. ขั้นรูปธรรม(สิ่อจริง , ปฏิบัติจริง)
2. ขั้นกึ่งรูปธรรม(วาดภาพ)
3. ขั้นสัญลักษณ์
ที่เราแตกต่างจากการสอนคณิตศาสตร์โดยทั่วไปก็คือ การสอนคณิตศาสตร์โดยทั่วไปจะมุ้งเน้นการสอนในขั้นที่ 2 หรือขั้นที่ 3 เพียงเท่านั้น จึงลืมสอนพื้นฐานหลักของความเข้าใจในขั้นที่ 1 เราจึงให้ความสำคัญการการออกแบบการสอน เราเชื่อว่าผู้เรียนทุกคนมีพัฒนาการทางสมองที่แตกต่างกัน แต่ผู้เรียนทุกคนก็สามารถเรียนรู้คณิตศาสตร์รูปแบบที่พวกเราทำกันนี้ได้ทุกคน เราเชื่อเช่นนั้น

- ลูกที่บ้านชอบคิดเลขกลางอากาศ ไม่ชอบใช้สมุดทดเลย จะมีผลอย่างไรกับเขาหรือไม่เมื่อเขาเติบโตขึ้น?
* การที่เขาคิดได้เช่นนั้นถือว่าเขามีทักษะการมองเห็นภาพ(Visualization) แสดงว่าอย่างน้อยเขาต้องมีพื้นฐานของความเข้าใจทางคณิตศาสตร์อย่างมากอยู่แล้วจึงหาคำตอบโดยเลี่ยงการทดเลขในสมุดทดได้ เมื่อเขาโตขึ้นเขาจะหาวิธีการคิดที่มุ่งสู่คำตอบที่ง่ายที่สุดเอง เพราะว่าเขาได้สัมผัสวิธีการที่คิดกลางอากาศมาบ้างแล้วว่ามันสามารถหาคำตอบได้เฉพาะเลขที่มีจำนวนหลักน้อยๆ เท่านั้น เขาต้องหาวิธีที่ดีกว่าเองจนได้

- ลูกชอบคิดลึกเกินไปในเรื่องบางเรื่องของวิชาคณิตศาสตร์ และยังมองโจทย์ปัญหาที่ยากๆ ไม่เข้าใจเลย คุณครูมีวิธีการส่งเสริมเด็กที่เรียนรู้เร็วอย่างไรบ้าง?
* การที่เด็กค้นคว้าศึกษาโจทย์ที่ซับซ้อน โจทย์ข้อสอบที่ยากๆ ด้วยตัวเขาเอง พวกเราเชื่อว่าเด็กเขาต้องครุ่นคิดในโจทย์ปัญหาต่างๆ ที่เขาเห็นว่ายังไม่เข้าใจเท่าที่ควรจนได้ด้วยตัวของเขาเอง แต่การที่เด็กคิดโจทย์ที่ยากเกินไป ซับซ้อนเกินไปยังไม่ได้ ก็อาจจะเป็นเพราะว่าวุฒิภาวะเขายังไม่ถึงหรือเนื้อหาบางเรื่องนั้นพัฒนาการทางสมองของเขายังไม่พร้อมที่จะรองรับ แต่ผู้ปกครองไม่ต้องเป็นห่วงกับเขาให้มากในเรื่องดังกล่าวเพราะจะเป็นเรื่องใหม่ๆ ที่ท้าทายให้เขาไปค้นคว้าหาความตอบด้วยตัวของเขาเอง จะเป็นประโยชน์อย่างยิ่งให้กับเขาในภายภาคหน้า แท้จริงแล้วเนื้อหาที่เราสอนคณิตศาสตร์ให้กับผู้เรียนที่ลำปลายมาศพัฒนาเราจะสอนเนื้อหาเกินไป 1 ระดับชั้น เช่น นักเรียน ป.4 จะเรียนเนื้อหาของพี่ ป.5 , นักเรียน ป.5 ก็จะเรียนเนื้อหาของพี่ ป.6 เป็นต้น

- ลูกที่บ้านไม่ชอบทำการบ้าน โดยเฉพาะวิชาคณิตศาสตร์บอกว่าทำไม่ได้ ผู้ปกครองก็ยังทำไม่ได้ เขาบอกว่าจะมาลอกเพื่อนส่งที่โรงเรียนตอนเช้า คุณครูว่าจะมีผลตามมากับเขาไหมถ้าเขาลอกมาส่ง?
* การที่เด็กไม่ทำการบ้านที่บ้านเลยจะมารอเพียงแต่ลอกเพื่อนมาส่ง อย่างนี้ก็ยังน่าจะดีกว่าที่เขาไม่ส่งการบ้านวิชานั้นเลย ถ้าเขาขาดความรับผิดชอบในการทำงานก็ยิ่งจะน่าเป็นห่วงมากกว่า ทางโรงเรียนเราไม่มีการสอบทุกรายวิชาครูเราต้องประเมินผู้เรียนอย่างต่อเนื่องทุกคนอย่างสม่ำเสมอ ทำให้ครูรู้ทันทีว่านักเรียนคนใดมีความเข้าใจเพียงใดในเรื่องต่างๆ ที่ครูสอน ขณะที่นักเรียนส่งงานทุกครั้งนี้เราให้ความสำคัญมากๆ เพราะว่าเป็นการสังเกตความเข้าใจของผู้เรียน ขณะตรวจงานนักเรียนแต่ละคนครูก็จะใช้คำถามเพื่อตรวจเช็คความเข้าใจควบคู่ไปด้วยพร้อมกันกับการประเมิน ถ้าเกิดเขาลอกเพื่อนมาส่งครูแล้วเขาสามารถเข้าใจ อธิบายที่มาของคำตอบได้ เราก็ถือว่าเขาก็ยังมีความเข้าใจ..